Ο εθνικισμός «σαρώνει» τα Βαλκάνια: Διεθνής προβληματισμός από την έξαρση του αλυτρωτισμού σε Αλβανία και ΠΓΔΜ ~ Βορειοηπειρωτικά

Τρίτη, 26 Φεβρουαρίου 2013

Ο εθνικισμός «σαρώνει» τα Βαλκάνια: Διεθνής προβληματισμός από την έξαρση του αλυτρωτισμού σε Αλβανία και ΠΓΔΜ

Η φτώχεια αυξάνεται, οι νεαρές δημοκρατίες βρίσκονται στην... Εντατική, κάθε μορφής εγκληματικότητα οργιάζει και η Ελλάδα απουσιάζει

Στις αρχές της περασμένης δεκαετίας, λίγο μετά τη στρατιωτική συντριβή της Σερβίας, την εδαφική αποσύνθεσή της με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου, τη σταθεροποίηση της ΠΓΔΜ και της Αλβανίας, δημιουργήθηκε η ψευδαίσθηση ότι με πολιτικές αποφάσεις θα δρομολογείτο σε ελάχιστο χρόνο η ένταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην Ε.Ε. με αρωγό μάλιστα την Ελλάδα και τις ΗΠΑ.

Tου ΣΩΤΗΡΗ ΣΙΔΕΡΗ για την εφημερίδα Η Ελλάδα Αύριο - 
πρώτη διαδικτυακή δημοσίευση Βορειοηπειρωτικά

Σήμερα οι προσδοκίες έχουν καταρρεύσει, ο εθνικισμός σαρώνει, η φτώχεια αυξάνεται, οι νεαρές δημοκρατίες βρίσκονται στην... Εντατική, κάθε μορφής εγκληματικότητα οργιάζει και η Ελλάδα απουσιάζει.

Η σημερινή εικόνα στην περιοχή, ιδιαίτερα στην Αλβανία και την ΠΓΔΜ, προκαλεί διεθνή προβληματισμό, καθώς ουσιαστικά δεν λειτουργεί τίποτα, ενώ τα ταυτόχρονα προβλήματα εθνικισμού και αλυτρωτισμού είναι επίσης μεγάλη πηγή ανησυχιών. Και με τις δύο χώρες η Ελλάδα έχει ανοιχτά ζητήματα, αλλά η ελληνική διπλωματία είναι καθηλωμένη και αδυνατεί να βρει λύσεις.
Αυτή η ραγδαία οπισθοδρόμηση δεν οφείλεται μόνο στην αδυναμία των γειτονικών χωρών να λειτουργήσουν με βάση τις δικές τους δυνάμεις και να αναπτυχθούν. Οφείλεται και στο γεγονός ότι οι ΗΠΑ και άλλες μεγάλες χώρες, όπως η Γερμανία, χρησιμοποιούν τις χώρες της περιοχής ως εργαλεία εξωτερικής πολιτικής και όταν επιτυγχάνουν τους στόχους τους αποσύρονται. Συνέπεια όλων αυτών ήταν τα τελευταία χρόνια να αναπτύσσονται επικίνδυνα τα εθνικιστικά κινήματα, με ισχυρότερο αυτών των Αλβανών, που ονειρεύονται μια Μεγάλη Αλβανία και το λένε δημοσία, γεγονός που εκ των πραγμάτων διαταράσσει την ήδη εύθραυστη σταθερότητα στην περιοχή, καθώς αυτό προϋποθέτει νέες αλλαγές συνόρων και νέα απώλεια εδαφών για το Μαυροβούνιο, τη Σερβία και την ΠΓΔΜ.

Ειρωνία
Αρχικά η αντιμετώπιση του εθνικισμού υποβαθμίστηκε, σχεδόν αντιμετωπίζονταν με ειρωνεία και με την επισήμανση ότι πρόκειται για ανέξοδη ρητορική. Όταν όμως τα κινήματα αυτά στην Αλβανία, το Κόσοβο και την ΠΓΔΜ αναπτύχθηκαν και αυξάνουν τη δύναμή τους ακόμη και στα Κοινοβούλια, υπήρξε κάποιος προβληματισμός. Σήμερα που έχει καταστεί κυρίαρχη ιδεολογία, προκαλούνται δεκάδες αντιδράσεις όχι μόνο από τις γειτονικές χώρες, αλλά και από τις ΗΠΑ και από όλους τους διεθνείς οργανισμούς που γνωρίζουν ότι αυτού του είδους οι εθνικισμοί έχουν προκαλέσει πολλά δείνα στην περιοχή και τώρα επανέρχονται απειλητικοί.

Σε αυτά θα πρέπει να προστεθούν τα νέα στοιχεία που έχουν άμεση επίδραση στο σκηνικό το οποίο θα διαμορφωθεί το αμέσως επόμενο διάστημα, δηλαδή ότι πέρα από το εθνικιστικό παραλήρημα (στο οποίο συμπεριλαμβάνετε και ο Γκρούεφσκι και η σέρβική ηγεσία) καταρρέουν κυριολεκτικά οι βασικές δημοκρατικές διαδικασίες και κανόνες στην Αλβανία και την
ΠΓΔΜ, ενώ επηρεάζεται καθοριστικά το Κόσοβο, γεγονότα που οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στην εκδήλωση ανεξέλεγκτων κρίσεων που είναι βέβαιο ότι θα διαχυθούν σε όλη την περιοχή.

Σκόπια
Στα Σκόπια είναι γνωστό ότι το Κοινοβούλιο δεν λειτουργούσε πάνω από δύο μήνες, όταν ο Γκρούεφσκι αποφάσισε να ψηφίσει τον προϋπολογισμό με συνοπτικές διαδικασίες. Η σοσιαλ-δημοκρατική αντιπολίτευση αποχώρησε, οργάνωσε διαδηλώσεις, τώρα αρνείται να πάρει μέρος στις περιφερειακές εκλογές του Μαρτίου, οι βουλευτές θα παραιτηθούν, η χώρα οδηγείται σε βούρκο.

Ενώπιον αυτού του σκηνικού στις 14 Φεβρουάριου οι επικεφαλής των διπλωματικών αποστολών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και του ΟΑΣΕ στην ΠΓΔΜ σε κοινή ανακοίνωσή τους διατύπωσαν την έντονη ανησυχία τους για την πολιτική κατάσταση στη χώρα, σημειώνοντας ότι χρειάζονται επείγοντα μέτρα για τη διευθέτησή της.

«Με έντονη ανησυχία παρακολουθούμε την πολιτική κατάσταση στη χώρα. Χρειάζονται επείγοντα μέτρα για την άρση του πολιτικού αδιεξόδου μετά τα γεγονότα της 24ης Δεκεμβρίου. Παροτρύνουμε όλες τις πλευρές να ενδυναμώσουν για τον σκοπό αυτό τον πολιτικό διάλογο, να επικεντρωθούν στις στρατηγικές προτεραιότητες της χώρας και να θέσουν προτεραιότητα τα μέγιστα συμφέροντα της χώρας και των πολιτών της», τονίζεται στην κοινή ανακοίνωση.

Η αντιπολίτευση υπό το SDSM είχε θέσει όρο για να συμμετάσχει στις δημοτικές εκλογές τη διεξαγωγή πρόωρων βουλευτικών εκλογών στη χώρα, αίτημα το οποίο απέρριψε κατηγορηματικά η κυβέρνηση του Νίκολα Γκρούεφσκι.

Προειδοποιητική επιστολή Φούλε με αποδέκτη τα Σκόπια
Η κρίση αυτή είναι βέβαιο ότι θα χρησιμοποιηθεί εις βάρος των ελληνικών συμφερόντων, παρά το γεγονός ότι στις Βρυξέλλες κάποιοι πνέουν μένεα και εναντίον του Γκρούεφσκι και εναντίον της αντιπολίτευσης. Ο επίτροπος Στέφαν Φούλε, που προωθεί την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων της ΠΓΔΜ με την Ε.Ε., αδυνατεί πλέον να συντάξει με στοιχειώδη αντικειμενικότητα την έκθεσή του εν όψει του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων του Απριλίου για να συζητηθεί το θέμα αυτό. Όπως είναι γνωστό, το συμβούλιο αποφάσισε να κάνει την παράδοξη για τα δεδομένα της Κομισιόν ενδιάμεση έκθεση για την ΠΓΔΜ, ώστε να αρχίσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις και παράλληλα να εξελιχθούν οι διαπραγματεύσεις για την ονομασία. Η κατάσταση αυτή προκαλεί πονοκεφάλους, αλλά σύμφωνα με πληροφορίες η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει την κρίση στην ΠΓΔΜ για να κινδυνολογήσει, ότι δηλαδή απειλείται με διάλυση, και εν μέσω πολιτικών εκβιασμών να συναινέσει η Ελλάδα στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Άλλωστε αυτό το επιχείρημα έχει χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν με επιτυχία, όταν τα Σκόπια πήραν το καθεστώς της υποψήφιας προς ένταξη χώρας.
Ο Φούλε ματαίωσε την επίσκεψη που προγραμμάτιζε στα Σκόπια την περασμένη εβδομάδα προφανώς για να πιέσει την κατάσταση, αλλά η εσωτερική δυναμική στα Σκόπια είναι εντελώς αυτόνομη και υπακούει μόνο στις πολιτικές διαχωριστικές γραμμές.

Την περασμένη Πέμπτη ο κ. Φούλε έστειλε επιστολή στις πολιτικές δυνάμεις στην ΠΓΔΜ, επισημαίνοντας τους κινδύνους που προκαλούνται για την ευρωατλαντική πορεία της χώρας από την κατάρρευση των δημοκρατικών λειτουργιών. Προφανώς εν όψει του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων τον Απρίλιο θα καταβληθεί προσπάθεια να αλλάξει το σκηνικό, αν όμως στις περιφερειακές εκλογές δεν πάρει μέρος η αντιπολίτευση τότε η ΠΓΔΜ δεν απέχει και πολύ από το να μετατραπεί σε μια μεγάλη Πλατεία Ταχρίρ.

Αντί αναδίπλωσης διάχυση του μεγαλοϊδεατισμού
Η κατάσταση στο εσωτερικό της Αλβανίας δεν διαφέρει και πολύ από εκείνο της ΠΓΔΜ, καθώς ούτε εκεί λειτουργεί το Κοινοβούλιο και η αντιπαράθεση της κυβέρνησης Μπερίσα με τη σοσιαλδημοκρατική αντιπολίτευση έχει παραλύσει το πολιτικό σύστημα. Οι εκλογές είναι προγραμματισμένες για τον Ιούνιο και πολλοί θεωρούν ότι, επειδή θα κυριαρχήσουν η βία και η νοθεία, στους ξένους παρατηρητές θα πρέπει να προστεθούν και αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ.

Η διαφορά της κρίσης της ΠΓΔΜ με την Αλβανία έγκειται στον ακραίο εθνικισμό που κυριαρχεί. Η δημοκρατία μπορεί να μη λειτουργεί, αλλά ο μεγαλοϊδεατισμός σαρώνει. Ήδη αξιωματούχοι της Ε.Ε., των ΗΠΑ και άλλων χωρών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Ωστόσο, αντί να πέσουν οι τόνοι και να υπάρξει αναδίπλωση, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Στις εκδηλώσεις της περασμένης εβδομάδας για τα πέντε χρόνια από την ανεξαρτησία του Κοσόβου, εκτός από τα Τίρανα, στο παιχνίδι της ένωσης μπήκε επίσημα και το Κόσοβο, με τον πρωθυπουργό Θάτσι να δηλώνει απερίφραστα ότι επειδή δεν διαφαίνεται η προοπτική ένταξης στην Ε.Ε. η λύση θα πρέπει να είναι η ένωση με την Αλβανία.

Έρικ Ρούμπιν
Πριν από λίγες ημέρες ο αλβανικός Τύπος αποκάλυψε ότι οι ΗΠΑ με υπόμνημά τους προς το αλβανικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασαν την ανησυχία τους για το εθνικιστικό κλίμα. Επίσης ο βοηθός υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Έρικ Ρούμπιν μετά την επίσκεψή του στην Αθήνα είχε επίσης εκφράσει την ανησυχία του. Κοινός παρονομαστής των δηλώσεων είναι η καταδίκη της «επικίνδυνης ρητορικής», η «εμπρηστική συμπεριφορά» και ο φόβος αποσταθεροποίησης της περιοχής.

Ο κ. Ρούμπιν με δήλωσή του στη Θεσσαλονίκη στις 15 Φεβρουάριου τόνισε ότι «σε αυτήν την περιοχή (Βαλκάνια) υπάρχει κίνδυνος από τις εθνικιστικές σπίθες και είδαμε όλοι πού οδήγησαν αυτές στο παρελθόν [...] Υπάρχει κίνδυνος εάν ξαναζωντανέψουν ορισμένες αρνητικές τάσεις του παρελθόντος».

Οι Αλβανοί, όμως, δεν πτοήθηκαν. Ο Σαλί Μπερίσα, μιλώντας την ίδια ημέρα στο αλβανικό Κοινοβούλιο για τα πέντε χρόνια από την ανεξαρτησία του Κοσόβου, υπογράμμισε ότι «ο αλβανικός εθνικισμός είναι ένας πολιτισμένος εθνικισμός που βασίζεται στις αξίες της ελευθερίας, με βάση το πνεύμα της ελευθερίας, το ζωτικό εθνικό συμφέρον, που δεν μπορεί ποτέ να νικηθεί». Λίγα χιλιόμετρα μακριά, στην Πρίστινα, ο πρωθυπουργός Θάτσι, μιλώντας με το ίδιο αντικείμενο στη Βουλή του Κοσόβου, σημείωσε ότι είναι μεγάλη η απογοήτευση από την τελευταία έκθεση της Κομισιόν, κυρίως για το καθεστώς θεωρήσεων (βίζα) που έχει επιβάλει στους πολίτες του Κοσόβου (δήλωσε ότι το πρόβλημα δεν έγκειται στην Πρίστινα, αλλά στην έλλειψη ενιαίας στάσης των χωρών μελών της Ε.Ε. ως προς το καθεστώς του Κοσόβου). Ο Θάτσι προειδοποίησε ότι σε περίπτωση που οι Βρυξέλλες συνεχίσουν να συμπεριφέρονται με τον τρόπο αυτόν τότε για τους Αλβανούς δεν απομένει άλλη εναλλακτική λύση παρά μόνο η ένταξή τους στην Ε.Ε. με τον ευκολότερο και καλύτερο τρόπο, ως ένα και μόνο κράτος, δηλαδή η ένωση με την Αλβανία.

Η Ε.Ε. διαθέτει μια αμφίσημη στρατηγική ενσωμάτωσης των Δυτικών Βαλκανίων με πολλά λόγια,ευχές, πολλή γραφειοκρατία και λίγη πολιτική δράση. Αυτό σημαίνει ότι όσο η Ε.Ε. δεν σχεδιάζει μια ουσιαστική πολιτική παρέμβαση δεν υπάρχει καμία εγγύηση για καλύτερες ημέρες στις γειτονικές χώρες. Και ειδικά για την Ελλάδα προμηνύονται δύσκολες εποχές.