Κέρδη για τον TAP στη μάχη των αγωγών - Νέα δεδομένα μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης Ελλάδας - Ιταλίας - Αλβανίας ~ Βορειοηπειρωτικά

Δευτέρα, 29 Οκτωβρίου 2012

Κέρδη για τον TAP στη μάχη των αγωγών - Νέα δεδομένα μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης Ελλάδας - Ιταλίας - Αλβανίας


Οι πρώτοι μήνες του 2013 θα αποδειχθούν αποφασιστικοί, όχι μόνο για το μέλλον του αγωγού φυσικού αερίου ΤΑΡ αλλά και για το μέλλον της Αθήνας στο ενεργειακό παιχνίδι της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης (Memorandum of Understanding - MoU) στη Νέα Υόρκη από τους υπουργούς Εξωτερικών της Ελλάδος Δ. Αβραμόπουλο, της Αλβανίας Εντμοντ Παναρίτι και της Ιταλίας Τζούλιο Τέρζι, η κινητικότητα έχει αποκτήσει νέα δυναμική.
Πριν από λίγες ημέρες βρέθηκε ξανά στην ελληνική πρωτεύουσα ο εκπρόσωπος (managing director) της κοινοπραξίας Trans-Adriatic Pipeline (ΤΑΡ) κ. Κέτιλ Τούνγκλαντ για συνομιλίες με κυβερνητικούς παράγοντες. Ο σκοπός της επίσκεψης ήταν διττός και αφορά την υπογραφή δύο συμφωνιών που θα προσφέρουν στον ΤΑΡ τη δυνατότητα να διεκδικήσει - με πλήρη φάκελο - τη μεταφορά φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η πρώτη συμφωνία θα πρέπει να υπογραφεί μεταξύ Ελλάδος και ΤΑΡ για την αναδοχή της κατασκευής του αγωγού (Host Government Agreement). Ανάλογη συμφωνία βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση μεταξύ της κοινοπραξίας και της Αλβανίας. Η δεύτερη είναι η τριμερής Διακυβερνητική Συμφωνία (Intergovernmental Agreement) Ελλάδος, Αλβανίας και Ιταλίας ώστε να οριστικοποιηθεί η πλήρης πολιτική στήριξη στο μεγάλο επενδυτικό σχέδιο.
Το θέμα των δύο συμφωνιών απασχόλησε τις συναντήσεις του εκπροσώπου της κοινοπραξίας με τον υφυπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής κ. Ασ. Παπαγεωργίου, τον υφυπουργό Ανάπτυξης κ. Ν. Μηταράκη και τον Γενικό Γραμματέα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Αναπτυξιακής Συνεργασίας του υπουργείου Εξωτερικών κ. Π. Μίχαλο. Με την ολοκλήρωσή τους θα ρυθμιστούν μια σειρά από ζητήματα που θα διασφαλίσουν τόσο τη βιωσιμότητα της επένδυσης όσο και τα συμφέροντα της ελληνικής πλευράς σε σχέση με την προμήθεια φυσικού αερίου για τα επόμενα χρόνια.
Οσον αφορά συγκεκριμένα τη Συμφωνία Αναδοχής (Host Government Agreement), τα θέματα που χρήζουν διευκρίνισης αφορούν μεταξύ άλλων τον επενδυτικό νόμο, την επιχειρηματική σταθερότητα καθώς και τη φορολογία. Επιπλέον, η Διακυβερνητική Συμφωνία θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στις ποσότητες αερίου που θα μεταφερθούν μέσω του αγωγού και το ενδεχόμενο αύξησής τους στο μέλλον. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι η προμήθεια αερίου από το Αζερμπαϊτζάν στην Ελλάδα θα καλύψει τη χώρα μας, σε πρώτη φάση, τουλάχιστον ως το 2042.
Η κοινοπραξία του Σαχ Ντενίζ, στην οποία συμμετέχουν ενεργειακοί κολοσσοί όπως η γαλλική Total και η βρετανική ΒΡ, αναμένεται να λάβει την οριστική της απόφαση μεταξύ ΤΑΡ και Nabucco West (της μικρής εκδοχής του άλλοτε φαραωνικού αγωγού που πλέον θα συνδέει την Τουρκία με την Κεντρική Ευρώπη και συγκεκριμένα με τον τερματικό σταθμό Μπαουμγκάρντεν στην Αυστρία) μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2013. Το καλοκαίρι που πέρασε η κοινοπραξία ΤΑΡ υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας με εκείνη του Σαχ Ντενίζ και φαίνεται ότι από τεχνικής και εμπορικής άποψης αναγνωρίζεται ότι ο ΤΑΡ έχει σαφή πλεονεκτήματα.
Επιπλέον και παρά το γεγονός ότι οι ισορροπίες είναι ευαίσθητες, ο ΤΑΡ μοιάζει να κερδίζει έδαφος τόσο στους κύκλους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και στην Ουάσιγκτον. Η Κομισιόν είχε υποστηρίξει επί μακρόν πολύ σθεναρά τον Nabucco (στη μεγάλη εκδοχή του) και η γραφειοκρατία της εξακολουθεί και σήμερα, πολύ πιο διακριτικά όμως, να βλέπει θετικά αυτό το επενδυτικό σχέδιο. Ο πολιτικός προϊστάμενος της Διεύθυνσης Ενέργειας όμως, ο Γερμανός Γκύντερ Ετινγκερ, με πρόσφατες δηλώσεις του εμφανίζεται πολύ πιο προσεκτικός.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν δημοσίως με γενικούς όρους για την ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας και της τροφοδοσίας της Ευρώπης. Ενδιαφέρονται πολύ για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου η ρωσική διείσδυση παραμένει υψηλή. Οι Αμερικανοί αποφεύγουν δημοσίως να λάβουν θέση αν προτιμούν τον Nabucco West ή τον ΤΑΡ και είναι ενδεικτικό ότι κατά την τελευταία επίσκεψή του στην Αθήνα, ο πρώην ειδικός απεσταλμένος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την ενέργεια στην Ευρασία και σήμερα πρέσβης των ΗΠΑ στο Αζερμπαϊτζάν Ρίτσαρντ Μόρνινγκσταρ υπήρξε ουδέτερος κατά τις συνομιλίες του με την ελληνική πλευρά.
Παρ' όλα αυτά όμως έγκυρες πηγές από την Ουάσιγκτον επιμένουν, μιλώντας στο «Βήμα», για μια διακριτική μετατόπιση της αμερικανικής πλευράς που βλέπει πλέον πολύ πιο θετικά τον ΤΑΡ τόσο λόγω εμπορικής βιωσιμότητας όσο και για γεωπολιτικούς λόγους. Ο ΤΑΡ θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για έναν «βαλκανικό ενεργειακό δακτύλιο» με διασύνδεση του κύριου αγωγού τόσο με τα Ανατολικά Βαλκάνια (μέσω π.χ. του ελληνοβουλγαρικού αγωγού IGB) όσο και με τα Δυτικά Βαλκάνια που παραμένουν στην πλειοψηφία τους και εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ). Παράγοντες της αγοράς ενέργειας προειδοποιούν πάντως ότι δεν πρέπει να υπάρχουν βιαστικές προσδοκίες στην παρούσα φάση.


Εκκρεμότητες και επιχειρηματικές ευκαιρίες
Αν επιλεγεί ο ΤΑΡ ως ο αγωγός μεταφοράς του αζερικού αερίου, τότε η κατασκευή του προβλέπεται να ξεκινήσει στα τέλη του 2014 με αρχές του 2015. Αλλωστε, ο σχεδιασμός της κοινοπραξίας του Σαχ Ντενίζ είναι το αέριο να αρχίσει να ρέει προς την Ευρώπη το 2017 - 2018. Μάλιστα, τουλάχιστον δύο ελληνικές εταιρείες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να αγοράσουν μελλοντικά αέριο από την κοινοπραξία του αγωγού. Ενημερωμένες πηγές αναφέρουν μάλιστα ότι καθώς στο Αζερμπαϊτζάν ο εντοπισμός κοιτασμάτων αερίου συνεχίζεται, οι προοπτικές του ΤΑΡ ενισχύονται, από τη στιγμή μάλιστα που με την κατάλληλη τεχνική υποδομή η χωρητικότητά του μπορεί να αυξηθεί από τα 10 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm), που είναι ο αρχικός σχεδιασμός, στα 20 δισεκατομμύρια bcm.
Ηδη οι ιθύνοντες του ΤΑΡ δίνουν μεγάλη έμφαση στην ολοκλήρωση μελετών για θέματα υγείας και ασφάλειας, που θεωρούνται κλειδιά για την απρόσκοπτη ολοκλήρωση της επένδυσης, ενώ εξερευνούν την ελληνική αγορά για εταιρείες που θέλουν και μπορούν να συμμετάσχουν στην κατασκευή του. Ενα παράδειγμα στο σημείο αυτό αποτελεί η Σωληνουργία Κορίνθου, η οποία έχει περάσει το αρχικό τεστ για να φανεί αν μπορεί να ανταποκριθεί στα πρότυπα κατασκευής των σωληνώσεων του αγωγού ώστε στη συνέχεια να συμμετάσχει με αξιώσεις στον διαγωνισμό για το συγκεκριμένο κομμάτι του έργου. Το επιχείρημα της τόνωσης της επιχειρηματικής δραστηριότητας και η δημιουργία θέσεων απασχόλησης θεωρούνται βασικά στοιχεία που κάνουν την ελληνική κυβέρνηση να τρέξει το έργο.
Υπάρχουν φυσικά και οι πολιτικές εκκρεμότητες. Παρά την ξεκάθαρη βούληση της Αθήνας και των Τιράνων να συνεργαστούν για να υλοποιηθεί το ενεργειακό πρότζεκτ, το ζήτημα της συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών που εκκρεμεί από το 2009 παραμένει «αγκάθι». Η ελληνική πλευρά επιμένει στη διατήρηση χαμηλών τόνων ώστε να μην ναρκοθετηθεί η πρόοδος στο ζήτημα του αγωγού, κάτι που δεν είναι δύσκολο να συμβεί στην Αλβανία. Παρά την πολύ θετική στάση του αλβανού υπουργού Εξωτερικών κ. Παναρίτι στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα, οι εθνικιστικές φωνές στη γειτονική χώρα δημιουργούν προβλήματα, ιδιαίτερα μέσω της ερυθρόμαυρης συμμαχίας και του κόμματος των Τσάμηδων που καταγγέλλουν την κυβέρνηση του Σαλί Μπερίσα ότι υποκύπτει στις ελληνικές απαιτήσεις.
ΤΟ ΒΗΜΑ